FAIL (the browser should render some flash content, not this).

PRZYSTAŃ
Ośrodek leczenia uzależnień
Dorota i Jacek Chmielewscy

ul. Produkcyjna 120
15-680 Białystok (mapa kml)
tel. kom. (+48) 515 878 898

Dlaczego warto nas odwiedzić?

więcej


przydatne informacje


dr n. med. Dorota Chmielewska – specjalista psychiatra. Certyfikowany terapeuta terapii behawioralno – poznawczej;certyfikat nr 220 wydany przez Polskie Towarzystwo Terapii Poznawczej i Behawioralnej. Ukończyła szkolenie z zakresu analizy grupowej w Instytucie Analizy Grupowej "Rasztów", które posiada atest Sekcji Naukowej Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (SNP PTP) i jest rekomendowany przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne. Jest w trakcie szkolenia z terapii poznawczo-analitycznej prowadzonego pod patronatem Międzynarodowego Towarzystwa Terapii Poznawczo - Analitycznej (ICATA International Cognitive Analytic Therapy Association). Prowadzi psychoterapię indywidualną oraz grupową osób dorosłych.

mgr Katarzyna Komorowska – psycholog, certyfikowana specjalistka psychoterapii uzależnień, posiada duże osiągniecia w pomaganiu osobom uzależnionym i współuzależnionym.

dr Ireneusz Robert Pawłowski - lekarz, specjalista internista od ponad 20 lat zajmuje się leczeniem abstynenckich zespołów alkoholowych oraz schorzeń towarzyszących uzależnieniom, pomógł wielu alkoholikom, narkomanom i lekomanom; współpracuje z psychologami i psychoterapeutami uzależnień.

mgr Jacek Chmielewski - psycholog, terapeuta uzależnień, od ponad 15 lat skutecznie i z poświęceniem służy alkoholikom.

mgr Krystyna Potapa - dyplomowana pielęgniarka, od wielu lat pomaga osobom uzależnionym.

Robert Kandulski - – instruktor terapii uzależnień, służy swoją pomocą grupom wsparcia dla osób uzależnionych w Wielkopolsce i na Podlasiu.







Zdrowienie z zespołu uzależnienia od alkoholu.

Pomimo, iż WHO oraz specjaliści, proponują zastąpić uchodzące za poniżające i stygmatyzujące określenia alkoholik - alkoholizm, terminem zespół uzależnienia od alkoholu (Carson, Butcher, Mineka, 2005), które oznaczone jest w Międzynarodowej Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych ICD-10 symbolem F10.2 i określone jako specyficzny stan organizmu człowieka oraz zmian w zachowaniu towarzyszącym zawężaniu się wachlarza umiejętności wraz z pojawiającym się przymusem picia alkoholu (World Health Organization, 1992); w niniejszej pracy postanowiono używać obu wyżej wymienionych terminów, ponieważ osoby zdrowiejące przy pomocy programu wspólnoty Anonimowych Alkoholików często nazywają siebie alkoholikami.
Twierdzą, że robiąc to od początku powstania ich wspólnoty, czyli od ponad siedemdziesięciu lat, skutecznie pomagają sobie w oswajaniu i utożsamianiu się z chorobą, a przede wszystkim w codziennym utrzymywaniu abstynencji, która według nich, a także Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego jest niezbędnym oraz najważniejszym elementem leczenia tej przewlekłej i bardzo groĄnej choroby (Anonimowi Alkoholicy 2005; Życie w trzeźwości, 1996).

Alkoholizm jako choroba

W potocznym rozumieniu, a zwłaszcza w reakcjach społecznych, cierpiący na zespół uzależnienia od alkoholu uważani są często za ludzi słabych, zgoła ułomnych, pozbawionych charakteru i motywacji, pełnych złej woli, niedorzeczności, grzechu, pochodzących z nizin społecznych, upadłych moralnie, będących na dnie i mogących sami wyjść z nałogu (Brown, 1990; Osiatyński, 1997; Sztander, 1997; Woydyłło, 1998).
Tymczasem od wielu lat lekarze nie mają wątpliwości, że alkoholizm jest chorobą, ponieważ posiada własną etiologię i patogenezę oraz narusza stan równowagi organizmu (Habrat, Steinbarth-Chmielewska, Baran-Furga, 2002; Woronowicz, 2001).
W obydwu aktualnie najbardziej znaczących klasyfikacjach zaburzeń psychicznych, Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-4 oraz Światowej Organizacji Zdrowia ICD-10; proponowane jest rozpoznawanie choroby alkoholowej, według występujących od co najmniej roku objawów takich jak:
utrwalona, silna, trudna do opanowania potrzeba używania substancji, nieudane próby kontrolowania, ograniczania lub zaprzestania picia, zmiany tolerancji ilości wypijanego alkoholu, występowanie zespołu odstawienia i/lub przyjmowanie innych substancji likwidujących lub zmniejszających niepożądane objawy, zawężanie wachlarza zasobów i kompetencji społecznych, zawodowych, osobistych przy jednoczesnej koncentracji sił i środków na budowaniu zaplecza do używania substancji oraz likwidacji jego skutków, picie alkoholu, pomimo destrukcyjnych następstw jego nadużywania. Jeżeli ujawniono co najmniej trzy objawy z wyżej wymienionej listy, przy uwzględnieniu wpływu czynników biologicznych, psychologicznych jak również społecznych, można rozpoznać wtedy zespół uzależnienia od alkoholu (American Psychiatric Association, 1994; World Health Organization, 1992).
Podstawową cechą zespołu uzależnienia od alkoholu jest silne i trudne do opanowania pragnienie picia alkoholu, a za istotę uzależnienia, wskazuje się zażywanie substancji chemicznej zmieniającej świadomość, pomimo destrukcyjnych konsekwencji somatycznych, psychologicznych i/lub społecznych spowodowanych wcześniejszym jego użyciem (Mellibruda, 2000).

Przyczyny uzależniania się od alkoholu.

Wielu badaczy twierdzi, że w powstawaniu uzależnienia od alkoholu udział czynnika genetycznego waha się w granicach 40–60%.
W badanych grupach hospitalizowanych alkoholików od 40 do 80% miało w najbliższej rodzinie osoby z tym samym problemem.
Wśród bliĄniąt jednojajowych, z których jedno jest alkoholikiem oraz wśród adoptowanych dzieci alkoholików, ryzyko uzależnienia jest parokrotnie większe w stosunku do reszty populacji, a wskaĄnik alkoholizmu wśród mężczyzn posiadających uzależnionych rodziców wynosi 41,2% (Carson, Butcher, Mineka, 2005; Habrat, Steinbarth-Chmielewska, Baran-Furga, 2002).
O biologicznym charakterze uzależnienia mówią również badania z dziedziny genetyki molekularnej. Występowanie choroby alkoholowej jest związane z: aktywnością enzymów metabolizujących alkohol, allelem genu DRD2, czynnością mózgowych fal alfa i fali P300, aktywnością układu dopaminergicznego i noradrenergicznego, układem serotoninergicznym, endogennym układem opioidowym, receptorami GABA-ergicznymi oraz receptorami aminokwasów pobudzających.
Ma to związek między innymi z zapotrzebowaniem na stymulację, unikaniem sytuacji trudnych a przede wszystkim z warunkowaniem oraz zespołem silnych wzmocnień oddziałujących na układ nagrody.
Rozwój uzależnienia następuje również dzięki neuroadaptacji oraz tolerancji afektywnej, które powodowane są systematycznym nadużywaniem alkoholu (Carson, Butcher, Mineka, 2005; Cierpiałowska, 2000; Habrat, Steinbarth-Chmielewska, Baran-Furga, 2002; May, 1988; McGue, 2003; Sheridan, Radmacher 1998; Woronowicz, 2001).
Zwolennicy psychoanalizy twierdzą, że używanie alkoholu pomaga w ujawnianiu tłumionych skłonności autodestrukcyjnych i homoseksualnych, oraz może być próbą kompensacji skutków fiksacji oralnej. Przyczyn uzależnienia upatrują również w: konfliktach w strukturze osobowości, fiksacji rozwoju w okresie narcyzmu pierwotnego, zaburzeniach w relacjach z obiektem, niewłaściwym odzwierciedlaniu oraz reakcjach ucieczkowych wywołanych długotrwałym działaniem czynników traumatyzujących. (Cierpiałowska, 2000; Kinney, Leaton, 1996).
Perspektywa humanistyczna i fenomenologiczno-egzystencjalna lokuje używanie alkoholu w: próbach poradzenia sobie z rozwojowymi frustracjami dezintegracji, rozpaczy towarzyszącej poszukiwaniom odpowiedzi na pytanie o sens życia, trudnościach w czasie realizacji różnych potrzeb osobistych (Dąbrowski, 1979; Frankl, 1984; Maslow, 1990).
Spożywanie alkoholu może być również spowodowane chęcią zmniejszenia lęku i napięcia po przeżyciu trudnej sytuacji. Odkryto dużą zależność pomiędzy alkoholizmem a przeżywaniem lęku, fobii oraz stresu. Hipoteza redukcji napięcia mówi o wyuczonej reakcji obniżania przykrych emocji wskutek picia alkoholu. Liczne badania eksperymentalne nad zwierzętami i ludĄmi pokazały jednak, że relacje te są bardzo złożone, a wnioski tym samym niejednoznaczne (Cierpiałowska, 2000; Greeley, Oei, 2003; Rosenhan, Seligman, 1994).
Niebagatelne znaczenie w rozwoju uzależnień przypisuje się niestabilnym stosunkom rodzinnym.
Negatywne wzorce rodzinne, liczne zaniedbania i patologie powodują trudności rozwojowe (Carson, Butcher, Mineka, 2005), a specyficzna konstelacja rodzinna i relacja małżeńska towarzyszy często zespołowi uzależnienia od alkoholu (Namysłowska, 1997).
Teoria społecznego uczenia podkreśla znaczenie czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych w powstawaniu alkoholizmu. Uzależnieniu fizycznemu o skomplikowanej genezie towarzyszy zachowanie nabyte, wyuczone i podtrzymywane poprzez wzmocnienie, modelowanie, oczekiwanie, warunkowanie oraz transmisję kulturową (Carson, Butcher, Mineka, 2005; Cierpiałowska, 2000; Maisto, Carey, Bradizza, 2003; Monti, Abrams, Kadden, Cooney, 1994).
Pomimo, iż wykryto wiele wspólnych cech oraz stanów psychopatologicznych spotykanych u osób uzależnionych takich jak: niedojrzałość, zależność, niski próg odporności na frustrację, aleksytymia, poczucie izolacji, nieadekwatna samoocena, perfekcjonizm, zmienny stosunek do autorytetów, depresja, antyspołeczne zaburzenie osobowości, nie można mówić o określonej osobowości podatnej na uzależnienia (May, 1988; Rosenhan, Seligman, 1994).
Liczne badania pokazały, że jedyną cechą mogącą łączyć osoby znajdujące się w okresie poprzedzającym czynną fazę nałogu, jest podatność na uzależnienie się od alkoholu (Seligman, 2000). Różnice indywidualne wśród tych osób posiadają zapewne rozkład normalny.
Pozwala to na przyjęcie poglądu Donalda Hebba (1955, za Strelau, 2002), że za zachorowanie na alkoholizm odpowiada w równym stopniu dziedziczność oraz środowisko. Cały zasób biologiczny, psychologiczny i społeczny człowieka, może być nierozłącznym zbiorem czynników odpowiedzialnych za powstawanie zespołu uzależnienia od alkoholu.

Leczenie choroby alkoholowej.

Ponieważ alkoholizm bywa nazywany chorobą zaprzeczania, bardzo wielu uzależnionych nie korzysta z pomocy lub wcześnie przerywa leczenie (Carson, Butcher, Mineka, 2005). Terapeuci miewają liczne kłopoty ze stworzeniem sojuszu terapeutycznego, ponieważ pacjenci i ich rodziny często izolują się za grubym murem licznych mechanizmów obronnych, a zdrowiejąc bardziej ufają Anonimowym Alkoholikom niż profesjonalistom (Brown, 1990).
Początkiem leczenia najczęściej jest odtrucie organizmu i farmakologiczne łagodzenie objawów długiego i szkodliwego picia (Meyer, 2003).
Szanse na wyzdrowienie są większe w ostrzejszych postaciach alkoholizmu, w obliczu destrukcji i zagrożeń w sferze zdrowotnej, rodzinnej, zawodowej i społecznej (Anonimowi Alkoholicy 2005; Seligman, 2000). Jednak do rozpoczęcia procesu zdrowienia z alkoholizmu konieczna jest świadomość i akceptacja choroby, jej skutków oraz aktywny udział w całym leczenia (Woronowicz, 2001).
Na samym początku kuracji odwykowej, ponieważ mocno zachwiana jest równowaga biologiczna organizmu, najskuteczniejszymi metodami powstrzymania głodu picia alkoholu, pozwalającymi na uczestnictwo w procesie leczenia, jest wspomaganie farmakologiczne (Meyer, 2003). W dłuższej perspektywie, celem zwalczenia nawrotu choroby w sytuacjach wysokiego ryzyka, najważniejsze jest nauczenie pacjentów skutecznych i przystosowawczych strategii radzenia sobie w trudnych warunkach.
Według modelu społecznego uczenia się, praca terapeutyczna z uzależnionymi powinna być nakierowana głównie na zwiększenie poczucia własnej skuteczności (Sheridan, Radmacher 1998).
Najważniejszym celem rehabilitacji osób uzależnionych od alkoholu jest nauka efektywnego zapobiegania nawrotom choroby (Rosenhan, Seligman, 1994). Ogromna większość współczesnych programów terapeutycznych powstała w wyniku twórczej integracji różnych podejść teoretycznych oraz oparta jest o podejście eklektyczne łączące wiele metod i technik takich jak:

  • uzyskanie wglądu w myśli, przekonania, reakcje, nastroje i uczucia,
  • treningi asertywności oraz radzenia sobie w trudnych sytuacjach,
  • treningi relaksacyjne oraz antystresowe,
  • program 12 kroków Anonimowych Alkoholików,
  • psychoterapia grupowa i indywidualna,
  • opracowanie indywidualnego programu terapii,
  • psychoedukacja,
  • oddziaływanie na środowisko pacjenta,
  • terapia rodzinna, systemowa,
  • trening zachowań konstruktywnych
  • uczestniczenie w pracach grupy wsparcia.


Ponadto, ogromne znaczenie terapeutyczne ma poczucie przynależności do rozumiejącej i akceptującej grupy.
Powszechnie cenionym oraz uważanym za fascynujące i najważniejsze zjawisko, które zapoczątkowało skuteczne leczenie uzależnień, jest fenomen wspólnoty Anonimowych Alkoholików oraz ich „Program 12 Kroków i 12 Tradycji” (por. Brown, 1990; Carson, Butcher, Mineka, 2005; Cierpiałowska, 2000; Dodziuk, Kapler, 1999; 1994; May, 1988; Mellibruda, 2000; Meyer, 2003; Selvig, Riley, 1987; Sheridan, Radmacher 1998; Woronowicz, 2001).
Najbardziej znanym i najstarszym programem leczenia uzależnienia od alkoholu jest model Minnesota. W wielu zmodyfikowanych wersjach znajduje dziś zastosowanie w licznych placówkach na całym świecie.
Wstępne założenia modelu doprowadziły do: integracji licznych doświadczeń specjalistów psychoterapii i alkoholików trzeĄwiejących przy pomocy programu AA, indywidualnego podejścia do pacjenta, czynnego udziału rodziny w leczeniu oraz wielotygodniowej stacjonarnej psychoterapii. Program ten opiera się o następujące założenia:

  • uzależnienie polega na całkowitej utracie kontroli nad używaniem substancji psychoaktywnej,
  • alkoholizm jest chorobą chroniczną i wielowymiarową,
  • wstępna motywacja nie warunkuje sukcesów w leczeniu.


Cele pracy terapeutyczne w tym modelu to:
  • całkowita rezygnacja z picia alkoholu,
  • zatrudnianie niepijących alkoholików – członków AA,
  • tworzenie wielodyscyplinarnego zespołu terapeutycznego,
  • dokonywanie dużych zmian w życiu pacjenta.

Po zakończeniu terapii wraz z pacjentem planowane są dalsze długoterminowe systemowe zmiany.
Program ten, podobnie jak najnowocześniejsze modele eklektyczne będące modyfikacjami powyższego, (na przykład strategiczno-strukturalny) jest skuteczny. (Brown, 1990; Cierpiałowska, 2000; Mellibruda, 2000; Osiatyński, 1997; Woydyłło, 1991).
Liczne badania efektywności psychoterapii uzależnień opartej na treningu umiejętności społecznych oraz terapii behawioralnej dowodzą dużej skuteczności tych metod (Rakowska, 2005).
Natomiast badania porównawcze skuteczności programu AA, terapii poznawczo-behawioralnej, wzmocnienia motywacji czy innych form leczenia pokazały, że dobór pacjentów do poszczególnych form terapii nie ma znaczenia dla jej efektów.
Alkoholicy którzy posiadają stabilną pozycję społeczną oraz dobrą sytuację rodzinną i zawodową, mają wielokrotnie większe szanse na wyzdrowienie z choroby alkoholowej (Seligman, 2000).

BIBLIOGRAFIA

American Psychiatric Association (1994). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM-IV) (wyd. 4). Washington, DC: Author. Anonimowi Alkoholicy (2005). Warszawa: Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce. Brown, S. (1990). Leczenie alkoholików. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. Carson, R. C., Butcher, J. N. Mineka, S. (2005). Psychologia zaburzeń, vol. 1. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.. Cierpiałowska, L. (2000). Alkoholizm. Przyczyny – leczenie – profilaktyka. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Dąbrowski, K. (1979). Dezintegracja pozytywna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. Dodziuk, A., Kapler, L. (1999). Nałogowy człowiek. Warszawa: Wydawnictwo Świata Problemów. Frankl, V. E. (1984). Homo patiens. Warszawa: PAX. Greeley, J., Oei, T. (2003). Alkohol a redukcja napięcia. W: K. E. Leonard, H. T. Blane (red.), Picie i alkoholizm w świetle teorii psychologicznych. Warszawa: PARPA Grzelak, J. Ł., Nowak, A. (2000). Wpływ społeczny. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki t. 3. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Habrat, B., Steinbarth-Chmielewska, K., Baran-Furga, H. (2002). Zaburzenia spowodowane substancjami psychoaktywnymi. W: A. Bilikiewicz, S. Pużyński, J. Rybakowski, J. Wciórka (red.), Psychiatria t. II. Wrocław: Urban & Partner. Jahoda, G. (1971). Psychologia przesądu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. Kinney, J., Leaton, G. (1996). Zrozumieć alkohol. Warszawa: PARPA. Łukaszewski, W. (1976). Reakcje na rozbieżność informacji. Warszawa- Wrocław: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Maisto, S. A., Carey, K. B., Bradizza, C. M. (2003). Społeczna teoria uczenie się. W: K. E. Leonard, H. T. Blane (red.), Picie i alkoholizm w świetle teorii psychologicznych. Warszawa: PARPA. Maslow, A. H. (1990). Motywacja i osobowość. Warszawa: PAX. May, G. G. (1988). Uzależnienie i łaska. Poznań: Media Rodzina of Poznań. McGue, M. (2003). Behawioralno-genetyczne modele picia i alkoholizmu. W: K. E. Leonard, H. T. Blane (red.), Picie i alkoholizm w świetle teorii psychologicznych. Warszawa: PARPA. Mellibruda, J. (2000). Psychologiczna problematyka uzależnień od alkoholu i narkotyków. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki t. 3. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Meyer, R. (2003). Psychopatologia. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. Mika, S. (1982). Psychologia społeczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Monti, P. M., Abrams, D. B., Kadden, R. M., Cooney, N. L. (1994). Psychologiczna terapia uzależnienia od alkoholu. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia i Trzeźwości PTP. Namysłowska, I. (1997). Terapia rodzin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Osiatyński, W. (1997). Grzech czy choroba? Warszawa: Wydawnictwo AKURACIK. Rakowska, J. M. (2005). Skuteczność psychoterapii. Warszawa: Wydawnictwo naukowe SCHOLAR. Rosenhan, D. L., Seligman, M. E. P. (1994). Psychopatologia, t. 2. Warszawa: Polskie Towarzystwo Psychologiczne. Seligman, M. E. P. (2000). Co możesz zmienić a czego nie możesz. Poznań: Media Rodzina. Selvig, D., Riley, D. (1987). Nie piję. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX. Sheridan, C. L., Radmacher S. A. (1998). Psychologia zdrowia. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia. Sztander, W. (1997). Poza kontrolą. Warszawa: PARPA. Strelau, J. (2002). Psychologia różnic indywidualnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar” World Health Organization (1992). The ICD-10 Classification of Mental and Behavioural Disorders. Geneva: Author. Woronowicz, B. (2001). Bez tajemnic o uzależnieniach i ich leczeniu. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii. Woydyłło, E. (1998). Wybieram wolność. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii. Życie w trzeźwości (1996). Warszawa: Fundacja Biuro Służby Krajowej Anonimowych Alkoholików w Polsce.